Để phòng nắng nóng và mất nước khi đi tham quan, hãy tránh ở ngoài trời lâu vào giữa trưa, uống nước thường xuyên trước khi thấy khát, mặc đồ thoáng và sáng màu, đội mũ rộng vành, nghỉ trong bóng râm, và để ý những dấu hiệu say nắng. Người lớn tuổi và trẻ nhỏ thường ít thấy khát, nên cần được nhắc uống nước nhiều hơn.
Chào bạn, đây là Dân Du Lịch. Những ngày hè ở miền Trung, miền Nam, hay ở các khu di tích rộng không bóng cây, nắng có thể làm người khoẻ mạnh nhất cũng mệt lả. Tập này mình kể cách sắp xếp và chuẩn bị để đi chơi ngày nắng mà không bị nắng hạ gục.
Xếp giờ đi theo nắng
Cách đơn giản nhất là đi ngoài trời vào buổi sáng sớm và chiều muộn, giữa trưa thì vào trong nhà. Khoảng giữa trưa đến đầu giờ chiều thường là lúc nắng gắt nhất.
Những điểm tham quan ngoài trời rộng, ít bóng cây như khu di tích, bãi biển, đồi cát, nên đến khi vừa mở cửa. Vừa mát, vừa vắng, ảnh chụp cũng đẹp hơn vì ánh sáng dịu.
Giữa trưa dành cho bảo tàng có máy lạnh, quán cà phê, bữa trưa thong thả, hoặc về chỗ ở nghỉ trưa. Đây không phải lãng phí thời gian mà là giữ sức cho buổi chiều.
Xem dự báo nhiệt độ mỗi ngày. Ngày nào báo nắng nóng gay gắt, giảm bớt hoạt động ngoài trời, đổi sang lịch trong nhà.
Đi biển cũng vậy. Nhiều người nghĩ có gió biển là mát, nhưng nắng phản chiếu từ mặt nước và cát làm da cháy nhanh hơn, người mất nước nhanh hơn. Tắm biển buổi sáng sớm và chiều muộn vừa dễ chịu vừa an toàn.
Uống nước đúng cách
Đừng chờ khát mới uống. Khi thấy khát là cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Uống từng ngụm nhỏ, đều đặn suốt ngày.
Mang theo bình nước riêng, đổ đầy mỗi khi có chỗ. Ra mồ hôi nhiều thì cơ thể mất cả muối khoáng, có thể bổ sung bằng nước có chút muối khoáng, nước dừa, trái cây.
Hạn chế rượu bia, đồ uống quá nhiều đường trong những ngày nắng gắt. Chúng làm cơ thể mất nước nhanh hơn chứ không giúp bù nước.
Một cách tự kiểm tra đơn giản là để ý màu nước tiểu. Vàng sẫm và ít là dấu hiệu đang thiếu nước, cần uống thêm.
Đi nhóm, hãy nhắc nhau uống nước mỗi lần dừng chân. Một câu nhắc vu vơ như uống miếng nước đã rồi đi tiếp, lặp lại vài lần trong ngày, giúp cả nhóm tránh được cảnh ai đó mệt lả giữa đường.
Trang phục và bóng râm
Mặc quần áo rộng, thoáng, sáng màu, chất liệu thấm mồ hôi. Đồ tối màu hấp thụ nhiệt nhiều hơn. Áo dài tay mỏng chống nắng có khi mát hơn áo cộc tay vì che được da khỏi nắng trực tiếp.
Đội mũ rộng vành, đeo kính râm, bôi kem chống nắng và bôi lại sau vài tiếng hoặc sau khi tắm biển.
Mang theo một chiếc ô gấp nhỏ, vừa che nắng vừa che mưa. Ở những khu tham quan rộng, chiếc ô là thứ cứu bạn khỏi cái nắng đổ thẳng xuống đầu.
Cứ mỗi đoạn đi, tìm bóng râm nghỉ vài phút. Đừng cố đi một mạch hết khu tham quan dưới nắng chỉ để kịp lịch.
Dấu hiệu say nắng và sơ cứu ban đầu
Dấu hiệu sớm của say nắng, kiệt sức vì nóng có thể là mệt lả, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, ra mồ hôi nhiều, chuột rút, da lạnh ẩm hoặc nóng đỏ. Gặp những dấu hiệu này, dừng ngay hoạt động.
Đưa người đó vào chỗ mát, bóng râm hoặc phòng có máy lạnh, nới lỏng quần áo, chườm mát bằng khăn ướt ở trán, cổ, nách, quạt mát, cho uống nước từng ngụm nhỏ nếu còn tỉnh táo.
Gọi cấp cứu ngay nếu người đó lơ mơ, nói lẫn lộn, ngất, co giật, nóng rất cao mà không ra mồ hôi, hoặc không cải thiện sau khi được làm mát. Ở Việt Nam, số cấp cứu là một một lăm. Đó có thể là sốc nhiệt, một tình trạng nguy hiểm.
Không cho người đang lơ mơ uống nước vì có thể sặc. Không chờ xem có tự khỏi không khi đã có dấu hiệu nặng.
Người lớn tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền
Người lớn tuổi thường ít cảm thấy khát và điều hoà thân nhiệt kém hơn, dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng mà không nhận ra. Chủ động nhắc các cụ uống nước, nghỉ thường xuyên.
Trẻ nhỏ mải chơi, không biết nói mình mệt vì nóng. Để ý trẻ có đỏ mặt, cáu kỉnh, lừ đừ không. Cho trẻ nghỉ trong bóng râm, uống nước thường xuyên.
Người có bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường, bệnh thận, hoặc đang dùng một số loại thuốc có thể nhạy cảm hơn với nhiệt. Hỏi bác sĩ trước chuyến đi về những lưu ý riêng.
Không bao giờ để trẻ em hay người lớn tuổi ngồi trong xe đóng kín dưới nắng, dù chỉ vài phút.
Lần tới đi chơi mùa hè, bạn thử xếp lịch theo nguyên tắc sáng ra ngoài, trưa vào trong, chiều ra lại. Bạn sẽ thấy mình đi được nhiều hơn chứ không ít hơn.
Câu hỏi thường gặp
Dấu hiệu say nắng là gì?
Có thể là mệt lả, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, ra mồ hôi nhiều, chuột rút. Nặng hơn là lơ mơ, nói lẫn lộn, ngất, nóng rất cao mà không ra mồ hôi, khi đó phải gọi cấp cứu ngay.
Đi du lịch mùa hè nên tránh ra nắng giờ nào?
Khoảng giữa trưa đến đầu giờ chiều là lúc nắng gắt nhất. Xếp hoạt động ngoài trời vào sáng sớm và chiều muộn, giữa trưa vào trong nhà.
Uống bao nhiêu nước khi đi chơi trời nóng?
Không có con số chung cho mọi người, quan trọng là uống đều đặn trước khi thấy khát. Để ý màu nước tiểu, vàng sẫm là dấu hiệu cần uống thêm. Người có bệnh tim, thận nên hỏi bác sĩ.
Sơ cứu say nắng thế nào?
Đưa vào chỗ mát, nới lỏng quần áo, chườm mát ở trán, cổ, nách, quạt mát và cho uống nước từng ngụm nếu còn tỉnh. Có dấu hiệu nặng thì gọi cấp cứu ngay.
Mặc áo dài tay có nóng hơn khi đi nắng không?
Áo dài tay mỏng, rộng, sáng màu có thể mát hơn áo cộc tay vì che da khỏi nắng trực tiếp. Chọn chất liệu thoáng, thấm mồ hôi.
