Để giữ bụng dạ khi ăn uống lạ trên đường, hãy ăn đồ nấu chín còn nóng, uống nước đóng chai hoặc đã đun sôi, cẩn thận với đá lạnh, rau sống và đồ để lâu ngoài trời, rửa tay trước khi ăn, thử món lạ từng chút một, và uống đủ nước. Nếu có dấu hiệu nặng như sốt cao, nôn nhiều, đi ngoài ra máu hay mất nước, hãy đi khám ngay.
Chào bạn, đây là Dân Du Lịch. Đau bụng là một trong những chuyện hay làm hỏng chuyến đi nhất, và phần lớn có thể phòng được bằng vài thói quen đơn giản. Tập này mình kể những thói quen đó, còn chuyện thuốc men cụ thể thì luôn để bác sĩ và dược sĩ quyết.
Vì sao đi xa hay bị đau bụng?
Khi đi xa, cơ thể gặp nhiều thay đổi cùng lúc: nước khác, món ăn khác, giờ ăn khác, mệt hơn, nắng nóng hơn. Bụng dạ nhạy cảm với những thay đổi này.
Nguyên nhân hay gặp là thực phẩm hoặc nước uống không sạch, đồ ăn để lâu ở nhiệt độ ngoài trời, đồ sống chưa được rửa kỹ. Ở những nơi nóng, vi khuẩn phát triển nhanh hơn.
Ăn quá nhiều món lạ, nhiều dầu mỡ, nhiều đồ cay trong một ngày cũng làm bụng khó chịu dù thức ăn sạch.
Hiểu điều này, bạn sẽ thấy mình không cần sợ món ăn địa phương, chỉ cần chọn cách ăn khôn ngoan.
Có một điều nhiều người không để ý: bụng dạ hay khó chịu nhất vào hai ba ngày đầu, khi cơ thể chưa quen nước và món ăn nơi mới. Những ngày đầu, ăn dè dặt hơn một chút, để dành những món mạo hiểm cho cuối chuyến khi đã quen thổ nhưỡng.
Chọn đồ ăn: nấu chín, còn nóng, đông khách
Nguyên tắc đơn giản nhất là ăn đồ được nấu chín và còn nóng. Nấu chín giết phần lớn vi khuẩn, còn nóng nghĩa là món vừa được nấu, chưa để lâu.
Chọn quán đông khách, nhất là đông người địa phương. Quán đông thì đồ ăn quay vòng nhanh, nguyên liệu tươi hơn.
Cẩn thận với đồ để lâu ngoài trời nắng, như đồ ăn bày sẵn từ sáng đến chiều không che đậy. Hải sản, thịt, trứng là những thứ dễ hỏng nhất.
Đồ sống như gỏi, tái, hải sản sống thì ngon, nhưng rủi ro cao hơn. Nếu muốn thử, chọn quán uy tín, ăn ít, và tránh nếu bạn đang mệt, đang đi cùng trẻ nhỏ hay người lớn tuổi.
Nhìn vào cách quán làm việc cũng nói lên nhiều điều: người bán có dùng kẹp, găng tay khi lấy đồ ăn không, thớt sống và thớt chín có tách riêng không, đồ ăn có được đậy khỏi ruồi không. Vài giây quan sát đó đáng giá hơn mọi lời quảng cáo.
Nước uống, đá lạnh và rau sống
Uống nước đóng chai còn nguyên nắp hoặc nước đã đun sôi. Ở nhiều nơi, nước máy không dùng để uống trực tiếp.
Đá lạnh là chuyện nhiều người lo. Ở thành phố lớn, nhiều quán dùng đá sản xuất công nghiệp từ nước sạch. Ở nơi bạn không chắc, có thể gọi đồ uống không đá hoặc đồ uống nóng.
Rau sống là một phần quen thuộc của bữa ăn Việt. Ở quán sạch, rau được rửa kỹ. Nếu bụng bạn yếu, hoặc đang có dấu hiệu khó chịu, ăn ít rau sống lại, ưu tiên rau đã nấu chín.
Trái cây thì chọn loại có vỏ tự gọt như chuối, cam, xoài, thanh long, gọt ngay trước khi ăn.
Nước mía, nước ép, sinh tố ở xe đẩy là thứ rất mát ngày nóng. Chọn nơi trông sạch, dụng cụ được rửa, và nếu bụng bạn đang yếu thì tạm nhịn vài hôm, uống nước đóng chai cho chắc.
Rửa tay và thử món lạ từng chút
Rửa tay trước khi ăn là thói quen đơn giản mà hiệu quả. Đi chơi, tay chạm vào tiền, tay vịn cầu thang, điện thoại, đủ thứ. Mang theo dung dịch rửa tay khô cho những lúc không có nước.
Với món lạ chưa từng ăn, hãy thử từng chút trước, chờ xem bụng có ổn không rồi mới ăn nhiều. Nhất là những món lên men, món có vị mạnh, món nhiều dầu mỡ.
Đừng ăn quá no, nhất là trước khi đi xe đường dài hay đi tàu thuyền. Bụng quá no cộng với lắc lư là công thức cho say xe.
Uống đủ nước trong ngày, nhất là khi trời nóng. Thiếu nước cũng làm tiêu hoá kém đi.
Khi đã bị đau bụng, tiêu chảy
Nếu bị tiêu chảy nhẹ, điều quan trọng nhất là bù nước. Uống nước từng ngụm nhỏ, thường xuyên. Hỏi dược sĩ về dung dịch bù nước phù hợp.
Ăn nhẹ, dễ tiêu như cháo, cơm trắng, bánh mì, chuối. Tạm tránh đồ dầu mỡ, sữa, đồ cay, rượu bia.
Đừng tự dùng thuốc kháng sinh hay thuốc cầm tiêu chảy khi chưa hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ, nhất là với trẻ em.
Đi khám ngay nếu có dấu hiệu nặng: sốt cao, nôn nhiều không uống được, đi ngoài ra máu, đau bụng dữ dội, dấu hiệu mất nước như môi khô, ít đi tiểu, lừ đừ. Trẻ nhỏ và người lớn tuổi mất nước nhanh hơn, cần đi khám sớm hơn.
Chuyến đi tới, bạn thử mang theo một chai dung dịch rửa tay và tập thói quen chọn quán đông người địa phương. Hai việc nhỏ đó đã giảm rất nhiều nguy cơ đau bụng.
Câu hỏi thường gặp
Bị tiêu chảy khi đi du lịch nên làm gì đầu tiên?
Bù nước bằng cách uống từng ngụm nhỏ thường xuyên, ăn nhẹ dễ tiêu, nghỉ ngơi, và hỏi dược sĩ về dung dịch bù nước. Có dấu hiệu nặng thì đi khám ngay.
Đá lạnh ở quán có an toàn không?
Ở thành phố lớn, nhiều quán dùng đá công nghiệp từ nước sạch. Ở nơi không chắc chắn, gọi đồ uống không đá hoặc đồ uống nóng cho yên tâm.
Đi du lịch có nên ăn đồ sống không?
Có thể thử ở quán uy tín và ăn ít, nhưng rủi ro cao hơn đồ chín. Nên tránh khi đang mệt, đi cùng trẻ nhỏ, người lớn tuổi, hay người đang mang thai.
Khi nào đau bụng cần đi khám ngay?
Khi sốt cao, nôn nhiều không uống được, đi ngoài ra máu, đau bụng dữ dội, hoặc có dấu hiệu mất nước như môi khô, ít đi tiểu, lừ đừ.
Có nên tự uống kháng sinh khi bị tiêu chảy lúc đi chơi?
Không nên tự dùng khi chưa có chỉ định. Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ, vì nhiều trường hợp tiêu chảy không cần kháng sinh và dùng sai có hại.
