Để phòng say xe cho trẻ, hãy cho trẻ ngồi ở chỗ ít lắc, nhìn ra xa phía trước, ăn nhẹ trước khi đi, giữ xe thoáng, hạn chế cho trẻ nhìn điện thoại hay đọc sách trên xe, và dừng nghỉ thường xuyên. Nếu trẻ hay say nặng, hãy hỏi bác sĩ trước chuyến đi về việc có nên dùng thuốc không. Chuẩn bị sẵn túi, khăn và đồ thay để khi trẻ nôn thì xử lý gọn.
Chào bạn, đây là Dân Du Lịch. Không gì làm cha mẹ lo bằng cảnh con nhợt nhạt, nôn ngay khúc cua đầu tiên của một chuyến đi dài. Tập này mình kể vì sao trẻ hay say, những cách phòng đơn giản mà nhiều nhà đã thử, và cách xử lý khi chuyện đã xảy ra. Phần thuốc men thì luôn để bác sĩ quyết.
Vì sao trẻ hay bị say xe?
Say xe xảy ra khi mắt và cơ quan giữ thăng bằng trong tai nhận hai tín hiệu khác nhau. Tai cảm nhận xe đang lắc, đang rẽ, còn mắt nhìn vào ghế trước hay màn hình điện thoại thì thấy mọi thứ đứng yên. Não bối rối, và cơ thể phản ứng bằng buồn nôn, chóng mặt.
Trẻ em, nhất là ở tuổi mẫu giáo và tiểu học, thường dễ bị hơn người lớn. Nhiều trẻ đỡ dần khi lớn lên.
Mùi xe kín, mùi xăng, mùi đồ ăn nặng, xe phanh gấp, đường đèo nhiều khúc cua, tất cả làm say nặng hơn. Trẻ đói hoặc ăn quá no trước khi đi cũng dễ say.
Hiểu cơ chế này, bạn sẽ thấy phần lớn cách phòng đều nhằm một mục tiêu: cho mắt nhìn thấy chuyển động giống với cái tai cảm nhận, và giữ cơ thể trẻ dễ chịu.
Còn một yếu tố nữa là tâm lý. Trẻ từng say một lần thường lo trước khi lên xe, và chính nỗi lo làm trẻ dễ say hơn. Đừng nhắc đi nhắc lại chuyện con hay say trước mặt con, hãy nói về chỗ sắp đến chơi, cho con một việc vui để chờ đợi.
Chỗ ngồi, nhìn xa và không khí trong xe
Trên ô tô, chỗ ngồi giữa hàng ghế sau thường cho trẻ nhìn được ra phía trước qua kính chắn gió. Trẻ nhỏ phải ngồi ghế an toàn theo đúng độ tuổi, và không ngồi ghế trước.
Khuyến khích trẻ nhìn ra xa, ngắm cánh đồng, núi, đường chân trời. Chơi trò đếm xe màu đỏ, tìm con bò bên đường giúp trẻ nhìn ra ngoài một cách tự nhiên.
Hạn chế cho trẻ nhìn điện thoại, máy tính bảng hay đọc sách trên xe đang chạy. Đó là nguyên nhân rất hay gặp làm trẻ say. Nghe nhạc, nghe truyện, trò chuyện thì tốt hơn.
Giữ xe thoáng, mát, hé cửa sổ nếu được, tránh xịt nước hoa xe nồng. Trên xe khách, chọn chỗ ở giữa xe thay vì cuối xe, nơi xóc nhất.
Ăn uống trước và trong chuyến đi
Cho trẻ ăn nhẹ trước khi đi khoảng một thời gian, đừng để bụng đói cũng đừng ăn quá no. Một bữa nhẹ dễ tiêu thường tốt hơn món nhiều dầu mỡ hay nhiều sữa ngay trước khi lên xe.
Trên đường, cho trẻ ăn vặt nhẹ từng chút và uống nước từng ngụm nhỏ. Tránh nước ngọt có ga, đồ ăn nhiều mùi.
Một số gia đình thấy trẻ đỡ hơn khi ngậm một chút đồ chua nhẹ hay gừng. Mỗi trẻ một khác, bạn có thể thử và quan sát con mình.
Với tàu thuỷ, cho trẻ ngồi ở giữa tàu, gần mặt nước, nơi ít lắc nhất, và nhìn ra đường chân trời. Ra boong khi biển êm để trẻ được hít thở không khí.
Giờ đi cũng ảnh hưởng. Nhiều gia đình chọn khởi hành vào giờ trẻ hay ngủ, vì trẻ ngủ trên xe thì gần như không say. Với chặng đèo dài, đi vào buổi sáng khi trẻ còn khoẻ thường dễ hơn đi vào chiều tối khi trẻ đã mệt cả ngày.
Dừng nghỉ và xử lý khi trẻ nôn
Trên chặng đường dài, dừng nghỉ khoảng mỗi một hai tiếng, cho trẻ xuống xe đi lại, hít thở không khí. Khi thấy trẻ ngáp nhiều, tái mặt, ra mồ hôi, kêu mệt, đó là dấu hiệu sớm, nên dừng xe sớm nếu có chỗ an toàn.
Chuẩn bị sẵn túi nôn hoặc túi nilon có quai, khăn ướt, khăn khô, một bộ đồ thay cho trẻ, chai nước. Để ngay trong tầm tay, không để trong cốp.
Khi trẻ nôn, giữ bình tĩnh, nghiêng người trẻ ra phía trước, sau đó lau sạch, cho súc miệng, thay đồ nếu bẩn. Đừng trách mắng, trẻ đã rất mệt và xấu hổ rồi.
Cho trẻ nghỉ ngơi một lúc, uống nước từng ngụm nhỏ. Nếu nôn nhiều, có dấu hiệu mất nước, lừ đừ bất thường, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế.
Khi nào cần hỏi bác sĩ về thuốc chống say?
Nếu trẻ say nặng, chuyến đi dài, đường nhiều đèo, bạn có thể hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về việc có nên dùng thuốc chống say không. Thuốc cho trẻ cần đúng loại, đúng liều theo tuổi và cân nặng, và thường phải dùng trước khi đi một khoảng thời gian.
Đừng tự cho trẻ dùng thuốc của người lớn, cũng đừng chia nhỏ viên thuốc người lớn. Một số thuốc chống say gây buồn ngủ hoặc có tác dụng phụ, chỉ người có chuyên môn mới nên quyết định.
Các loại vòng đeo tay, miếng dán quảng cáo chống say cũng nên hỏi ý kiến trước khi dùng cho trẻ nhỏ.
Chuyến tới đi xa, bạn thử áp dụng chỗ ngồi nhìn ra trước, ăn nhẹ, không điện thoại, nghỉ thường xuyên. Nhiều nhà thấy chỉ vậy thôi đã đỡ hẳn mà không cần thêm gì.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ say xe có tự hết khi lớn không?
Nhiều trẻ đỡ dần khi lớn lên, nhưng không phải ai cũng hết hẳn. Phòng tốt từ nhỏ giúp trẻ không sợ đi xe và các chuyến đi dễ chịu hơn.
Cho trẻ xem điện thoại trên xe có làm say hơn không?
Có, nhìn màn hình đứng yên trong khi xe lắc là nguyên nhân rất hay gặp. Nghe nhạc, nghe truyện hoặc chơi trò nhìn ra ngoài sẽ tốt hơn.
Trẻ say tàu khi đi đảo nên ngồi chỗ nào?
Ngồi ở giữa tàu, gần mặt nước, nơi ít lắc nhất, và nhìn ra đường chân trời. Ra boong hít thở khi biển êm và có người lớn giữ chặt.
Có nên cho trẻ uống thuốc chống say không?
Chỉ khi đã hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, vì thuốc cho trẻ cần đúng loại và đúng liều theo tuổi, cân nặng. Không tự dùng thuốc của người lớn cho trẻ.
Trẻ nôn nhiều trên đường thì khi nào phải đi khám?
Khi trẻ nôn nhiều lần, có dấu hiệu mất nước như môi khô, ít đi tiểu, lừ đừ bất thường, hoặc sốt, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.
