Mặc cả ở chợ du lịch nên vui vẻ, hỏi giá trước, trả giá hợp lý chứ không chặt quá tay, và khi đã trả giá mà người bán đồng ý thì mua. Không mặc cả ở nơi niêm yết giá cố định, và nhớ rằng vài nghìn đồng với mình có khi là tiền lãi cả buổi của người bán. Mặc cả là một cuộc trò chuyện, không phải một trận đấu.
Chào bạn, đây là Dân Du Lịch. Ở nhiều chợ truyền thống của mình, trả giá là chuyện bình thường, có khi còn là một phần của niềm vui đi chợ. Nhưng cũng có cách trả giá làm cả hai bên khó chịu. Tập này mình kể cách mặc cả mà về nhà vẫn thấy vui, và người bán cũng vui.
Khi nào nên mặc cả, khi nào không
Ở chợ truyền thống, chợ đêm du lịch, sạp hàng lưu niệm không niêm yết giá, mặc cả thường là chuyện được chấp nhận. Người bán đôi khi nói giá cao hơn một chút để chừa chỗ cho khách trả.
Ở cửa hàng có niêm yết giá rõ ràng, siêu thị, cửa hàng tiện lợi, trung tâm thương mại, nhà hàng có thực đơn giá, thì không mặc cả. Trả giá ở những nơi đó làm người bán khó xử.
Với hàng thủ công do chính người làm bán, như đồ đan lát, vải thổ cẩm, gốm, hãy nhớ đằng sau mỗi món là nhiều giờ công. Trả giá nhẹ nhàng, hoặc không trả giá nếu bạn thấy giá đã hợp lý.
Không chắc nơi đó có mặc cả không, quan sát người địa phương mua bán thế nào, hoặc hỏi nhẹ nhàng giá này có bớt được không.
Hỏi giá và so sánh trước
Trước khi mua món có giá trị, dạo một vòng hỏi giá ở vài sạp. Bạn sẽ có khái niệm về mặt bằng giá, biết đâu là giá hợp lý.
Hỏi chủ chỗ ở hoặc người địa phương quen về giá thường của món bạn định mua. Họ thường biết khá rõ.
Đừng mặc cả món mà bạn không định mua. Trả giá xong, người bán đồng ý rồi bạn bỏ đi là điều khiến người bán khó chịu nhất.
Biết mình sẵn sàng trả bao nhiêu trước khi bắt đầu. Có con số đó trong đầu, bạn sẽ không bị cuốn vào cuộc trả giá rồi mua với giá mình không muốn.
Để ý cả chất lượng chứ không chỉ giá. Cùng là một chiếc khăn thổ cẩm, có chiếc dệt tay công phu, có chiếc in máy. So hai món cạnh nhau, hỏi người bán khác nhau ở đâu, bạn sẽ hiểu vì sao giá chênh lệch và trả giá có cơ sở hơn.
Trả giá vui vẻ, hợp lý
Mỉm cười, chào hỏi trước khi hỏi giá. Thái độ vui vẻ thường được đáp lại bằng sự vui vẻ.
Trả giá ở mức hợp lý, không chặt quá tay đến mức xúc phạm. Nếu người bán nói giá mà bạn trả lại chỉ một phần nhỏ, người ta có thể thấy bị coi thường.
Mua nhiều món ở cùng một sạp thì có thể xin bớt cho cả lô, người bán thường dễ đồng ý hơn.
Nếu không đạt được giá mong muốn, cảm ơn và đi tiếp. Đôi khi người bán sẽ gọi lại với giá tốt hơn, đôi khi không, cả hai đều ổn.
Ở nhiều chợ, người bán rất tin vào khách mở hàng, người mua đầu tiên trong ngày. Nếu bạn là khách đầu buổi sáng, mua một món với giá dễ chịu là một niềm vui cho họ, và nhiều khi bạn còn được bớt thêm vì lấy may.
Giữ lời và từ chối khéo
Khi đã trả giá và người bán đồng ý, hãy mua. Đó là giữ lời, cũng là phép lịch sự cơ bản trong mua bán.
Nếu chỉ xem mà không mua, cứ nói cảm ơn, em xem thêm đã. Không cần giải thích dài, không cần hứa sẽ quay lại nếu không định quay lại.
Ở những nơi người bán mời chào nhiệt tình, kéo tay, đi theo, bạn có thể dứt khoát hơn một chút nhưng vẫn lịch sự: lắc đầu, mỉm cười, đi tiếp.
Đừng to tiếng, đừng chê bai hàng của người ta trước mặt khách khác để ép giá. Chê để mua rẻ là cách làm người bán tổn thương.
Nhìn từ phía người bán
Nhiều người bán ở chợ du lịch là người dân địa phương sống nhờ mùa khách. Với họ, mỗi món bán được có ý nghĩa với bữa cơm gia đình.
Khoản chênh lệch vài nghìn đồng mà mình cố trả bằng được có khi chẳng đáng là bao với chuyến đi của mình, nhưng lại là phần lãi của người bán.
Mua trực tiếp từ người làm nghề thủ công, từ hợp tác xã của làng, là cách tiền của bạn đến được đúng người làm ra sản phẩm.
Cũng đừng ngại khi thấy rõ một mức giá vô lý dành cho khách. Lịch sự từ chối và mua ở nơi khác là quyền của bạn.
Lần tới đi chợ du lịch, bạn thử hỏi chuyện người bán về món hàng trước khi hỏi giá: làm từ gì, ai làm, làm bao lâu. Bạn sẽ thấy cuộc mặc cả nhẹ nhàng hẳn, và món đồ mua về có thêm một câu chuyện.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mặc cả khi đi du lịch không?
Ở chợ truyền thống, chợ đêm, sạp không niêm yết giá thì thường được chấp nhận. Ở nơi có giá niêm yết, siêu thị, nhà hàng có thực đơn giá thì không nên.
Trả giá bao nhiêu là hợp lý?
Không có tỷ lệ cố định. Hỏi giá vài nơi để biết mặt bằng, trả ở mức hợp lý, không chặt quá tay đến mức xúc phạm người bán.
Trả giá xong không mua có được không?
Không nên. Khi người bán đã đồng ý mức giá bạn đưa ra, hãy mua. Nếu chỉ xem, đừng trả giá.
Mua đồ thủ công có nên mặc cả không?
Nên nhẹ nhàng hoặc không trả giá nếu thấy giá đã hợp lý, vì mỗi món là nhiều giờ công. Mua trực tiếp từ người làm là cách tiền đến đúng người.
Từ chối người bán hàng mời chào thế nào cho lịch sự?
Mỉm cười, nói cảm ơn và đi tiếp, không cần giải thích dài. Với người mời chào quá nhiệt tình, dứt khoát hơn nhưng vẫn giữ thái độ lịch sự.
