Ở Huế, bạn nên thử bún bò, cơm hến, các món bánh nhỏ như bánh bèo, bánh nậm, bánh lọc, bánh khoái, và các loại chè Huế. Món Huế thường cay và đậm vị, có nhiều món nhỏ xinh, phải ăn chậm từng chút mới thấy hết cái tinh tế của nó.
Chào bạn, đây là Dân Du Lịch. Huế từng là kinh đô, nên ẩm thực ở đây có cả nét bình dân của người dân sông Hương lẫn sự cầu kỳ của bếp xưa. Tập này mình kể những món nên thử, cách ăn cho đúng, và vì sao món Huế lại cay đến vậy.
Bún bò Huế: tô bún của cả ngày
Bún bò là món nổi tiếng nhất của Huế, ăn được cả sáng, trưa, tối. Nước dùng có mùi sả, màu đỏ của dầu điều và ớt, vị đậm đà, sợi bún to hơn bún ở nhiều nơi khác. Trong tô có thể có thịt bò, giò heo, chả, tiết, tuỳ người gọi.
Người Huế ăn bún bò với rau sống, bắp chuối thái mỏng, giá, chanh, ớt và một chút mắm ruốc cho ai thích. Mắm ruốc là thành phần làm nên vị riêng của nước dùng.
Tô bún bò ở Huế thường khác tô bún bò bạn ăn ở các thành phố khác, vị gắt hơn, cay hơn, thơm sả hơn. Ăn ở Huế một lần, bạn sẽ hiểu vì sao người ta nói món này phải về quê nó mới ăn đúng.
Nếu không ăn được cay, cứ dặn người bán bớt ớt. Ở Huế, hũ ớt thường đặt sẵn trên bàn, bạn tự cho thêm.
Buổi sáng là lúc nhiều quán bún bò đông nhất. Người Huế ăn sáng bằng bún bò như người Hà Nội ăn phở, nên ghé quán lúc sớm bạn sẽ thấy cả không khí phố xá xứ này, tiếng chào hỏi, tiếng gọi món, nồi nước dùng bốc khói.
Cơm hến và món của người dân sông Hương
Cơm hến là món dân dã gắn với con hến ở sông Hương. Cơm nguội trộn với hến xào, rau sống, bắp chuối, khế, tóp mỡ, đậu phộng rang, mắm ruốc, ớt, rồi chan một chút nước luộc hến. Một bát nhỏ mà đủ vị chua, cay, mặn, bùi.
Bún hến cũng làm theo cách tương tự nhưng thay cơm bằng bún. Những món này thường bán ở quán nhỏ, quán gánh, giá bình dân.
Món ăn dân dã như vậy nói lên đời sống của người Huế xưa: tận dụng những gì sông nước cho, ăn đơn giản mà vẫn cầu kỳ trong cách phối vị.
Cơm hến thường cay, ai không quen có thể xin ít ớt. Nước hến chan kèm nên húp từng chút để cảm được vị ngọt của hến.
Bên cạnh hến, Huế còn nhiều món dân dã khác như bánh canh, cháo, các món tôm cá kho kiểu nhà, rau dại theo mùa. Quán cơm bình dân ở chợ là nơi dễ gặp những món này nhất, đúng kiểu người Huế ăn hằng ngày.
Các món bánh nhỏ: bèo, nậm, lọc, khoái
Huế có cả một thế giới bánh nhỏ, mỗi chiếc chỉ một hai miếng. Bánh bèo là những chén nhỏ bột hấp, phủ tôm chấy, tóp mỡ, chan nước mắm. Bánh nậm là bột mỏng gói lá chuối, nhân tôm thịt, dẹt và mềm.
Bánh lọc có lớp vỏ trong suốt dai dai từ bột năng, nhân tôm và thịt, có loại gói lá có loại không. Bánh khoái là một kiểu bánh xèo của Huế, đổ khuôn nhỏ, giòn, ăn với nước chấm đặc riêng.
Cách hay nhất là gọi một mâm bánh tổng hợp ở quán chuyên bánh Huế, mỗi loại vài cái, cả nhóm cùng ăn. Bạn được nếm hết mà không quá no.
Những món bánh này cho thấy cái tỉ mỉ của bếp Huế: món nhỏ, làm công phu, trình bày đẹp, ăn để thưởng thức chứ không chỉ để no.
Chè Huế và cái ngọt thanh của xứ này
Huế nổi tiếng với rất nhiều loại chè, từ chè đậu, chè bột lọc, chè hạt sen đến những loại chè nấu cầu kỳ. Ngồi một quán chè buổi tối, gọi vài loại, là cách kết thúc một ngày ở Huế rất thú vị.
Hạt sen là nguyên liệu quen thuộc ở Huế. Chè hạt sen, có nơi nấu cùng long nhãn, vị ngọt thanh, mát.
Ngoài chè, Huế còn có nhiều loại mè xửng, kẹo, bánh làm quà. Mua ở chợ hoặc cửa hàng có bao bì rõ ràng để mang về.
Nếu thích tìm hiểu sâu hơn, một số nơi phục vụ bữa ăn theo phong cách cung đình, bày biện cầu kỳ. Đó là trải nghiệm khác với ăn quán, bạn có thể thử một lần nếu thích.
Vì sao món Huế cay, và cách ăn cho thong thả
Người ta hay giải thích vị cay của món Huế bằng khí hậu, mùa mưa lạnh và ẩm kéo dài, ăn cay cho ấm người. Đó là cách giải thích phổ biến, còn nguồn gốc chính xác thì mỗi người kể một kiểu. Điều chắc chắn là ớt có mặt gần như trên mọi bàn ăn ở Huế.
Nếu bạn không ăn được cay, đừng lo. Phần lớn món ăn có thể nêm ít cay, chỉ cần dặn trước. Ớt thường để riêng để khách tự thêm.
Ăn ở Huế nên thong thả, giống nhịp sống ở đây. Đừng cố ăn hết danh sách trong một ngày, mỗi bữa một hai món, ăn chậm, nói chuyện với người bán.
Lần tới đến Huế, bạn thử gọi một mâm bánh tổng hợp và ngồi ăn thật chậm. Mình nghĩ bạn sẽ hiểu vì sao người ta nói ẩm thực Huế là để thưởng thức chứ không phải để ăn no.
Câu hỏi thường gặp
Bún bò Huế khác bún bò ở nơi khác thế nào?
Bún bò ở Huế thường có vị đậm hơn, thơm sả và mắm ruốc hơn, cay hơn, sợi bún to. Ăn tại Huế bạn sẽ cảm được vị gốc của món này.
Cơm hến có cay không, ăn thế nào?
Cơm hến thường khá cay, trộn đều cơm với hến, rau và các loại gia vị, chan chút nước hến. Không ăn được cay thì dặn người bán bớt ớt.
Các món bánh Huế nên thử những loại nào?
Bánh bèo, bánh nậm, bánh lọc, bánh khoái là những món phổ biến nhất. Gọi một mâm bánh tổng hợp ở quán chuyên bánh để nếm mỗi loại một ít.
Đi Huế mua gì làm quà?
Mè xửng, các loại kẹo, bánh, mắm, hạt sen là những món hay được mua. Chọn hàng có bao bì rõ ràng và hỏi cách bảo quản nếu mang đi xa.
Người không ăn được cay có ăn được món Huế không?
Được. Phần lớn món có thể nêm ít cay theo yêu cầu, ớt thường để riêng trên bàn cho khách tự thêm.
