Ở miền Tây, bạn nên thử cá lóc nướng trui, lẩu mắm, bánh xèo, hủ tiếu, các món cá linh và bông điên điển vào mùa nước nổi, trái cây ăn ngay tại vườn, và một bữa sáng trên chợ nổi. Món miền Tây đi theo con nước và mùa trái, nên câu hỏi chắc nhất luôn là: mùa này ở đây có gì ngon.
Chào bạn, đây là Dân Du Lịch. Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sông nước, ruộng vườn, nên bữa ăn của người miền Tây gắn chặt với những gì ruộng, vườn, sông cho từng mùa. Tập này mình kể những món đáng thử và cách ăn theo nhịp của người ở đây.
Cá lóc nướng trui và những món đồng ruộng
Cá lóc nướng trui là món dân dã của người làm ruộng miền Tây. Cá lóc được xiên que, nướng thẳng trên lửa rơm hoặc than cho cháy lớp vảy bên ngoài, bên trong thịt ngọt, thơm. Cạo lớp vảy cháy, cuốn thịt cá với bánh tráng, rau sống, chấm nước mắm me hoặc mắm nêm.
Món này ra đời từ cách ăn giản dị ngoài đồng: bắt được cá thì nướng ngay tại chỗ. Bây giờ nhiều quán làm lại theo kiểu đó để khách nếm vị xưa.
Ngoài cá lóc, miền Tây có nhiều món từ đồng ruộng như chuột đồng, ếch, ốc, cua đồng, rắn ở một số nơi. Thử hay không tuỳ bạn, không ai ép.
Các món kho tộ, canh chua cá, cá kho rau đắng là những món cơm nhà rất quen. Quán cơm gia đình ở chợ quê là nơi dễ ăn được đúng vị.
Một điều bạn sẽ để ý ngay là người miền Tây ăn rất nhiều rau. Đĩa rau đi kèm thường đầy ắp, có cả những loại lá bạn chưa thấy bao giờ. Cứ hỏi tên từng loại, người bán sẽ vui vẻ kể, có khi còn chỉ cách cuốn cho đúng.
Lẩu mắm, bánh xèo và hủ tiếu
Lẩu mắm là món đặc trưng của miền Tây. Nước lẩu nấu từ mắm cá, có mùi rất mạnh, đậm đà, nhúng cá, tôm, mực, thịt, và đặc biệt là rất nhiều loại rau, có những loại rau dại chỉ vùng này mới có.
Người lần đầu có thể e ngại mùi mắm, nhưng ăn rồi nhiều người mê. Ăn lẩu mắm nên đi đông người, gọi một nồi ngồi ăn lâu.
Bánh xèo miền Tây thường to, vỏ mỏng giòn, nhân tôm, thịt, giá, có nơi thêm củ hũ dừa, ăn với rất nhiều rau và nước mắm chua ngọt.
Hủ tiếu cũng phổ biến khắp miền Tây, có những vùng nổi tiếng với hủ tiếu riêng của mình. Sợi hủ tiếu, nước lèo mỗi nơi một kiểu, ăn sáng là hợp nhất.
Khẩu vị miền Tây nhìn chung ngọt hơn, béo hơn với nước cốt dừa, đường thốt nốt ở nhiều món. Ai quen ăn mặn có thể thấy lạ ở vài bữa đầu, nhưng chính cái ngọt đậm đó làm nên vị riêng của vùng.
Mùa nước nổi: cá linh, bông điên điển
Mùa nước nổi thường vào khoảng mùa thu, khi nước từ thượng nguồn đổ về tràn đồng. Đây là mùa có những sản vật riêng mà quanh năm không có.
Cá linh theo nước về, được nấu canh chua, kho, chiên, làm mắm. Bông điên điển vàng rực mọc ven đồng, xào, nấu canh, ăn với lẩu. Cá linh nấu canh chua bông điên điển là món nhiều người nhắc khi nói về mùa nước.
Mức nước và thời gian mùa nước nổi mỗi năm một khác, có năm nước về nhiều, có năm ít. Nếu muốn đi đúng mùa, hãy hỏi người địa phương hoặc theo dõi tin tức gần thời điểm đi.
Đi vào mùa nước, bạn còn được xem cảnh người dân đặt lưới, đi xuồng, một nhịp sống rất khác so với mùa khô.
Ăn sáng trên chợ nổi
Chợ nổi là nét đặc trưng của miền Tây, nơi ghe xuồng tụ họp trên sông để mua bán từ sáng sớm. Chợ nổi Cái Răng ở Cần Thơ là một trong những chợ nổi được nhiều du khách biết đến.
Chợ họp sớm, đông nhất khoảng lúc trời vừa sáng, tầm giữa buổi sáng đã thưa. Muốn thấy chợ đông, bạn phải dậy sớm và đi thuyền ra từ lúc tờ mờ.
Trên chợ có những ghe bán đồ ăn sáng như hủ tiếu, bún, cà phê. Ngồi trên thuyền ăn một tô hủ tiếu nóng, nhìn ghe chở trái cây qua lại, là một trải nghiệm đáng nhớ.
Các ghe treo hàng mẫu lên cây sào cao để báo mình bán gì, gọi là cây bẹo. Nhìn lên cây bẹo là biết ghe đó bán bí, bán khóm hay bán khoai.
Trái cây tại vườn và quà mang về
Miền Tây là vựa trái cây. Tuỳ mùa mà có chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, xoài, nhãn, bưởi, mít và nhiều loại khác. Ghé một nhà vườn, ăn trái ngay dưới gốc cây là cái thú của chuyến đi miền Tây.
Mùa trái cây rộ thường vào khoảng giữa năm, nhưng mỗi loại một mùa riêng. Hỏi trước người địa phương mùa này có trái gì để không đến vườn mà vườn chưa có trái.
Đặc sản làm quà có nhiều loại như bánh pía, kẹo dừa, các loại mắm, khô, trái cây sấy. Mua ở chợ hoặc cửa hàng có thông tin rõ ràng, hỏi cách bảo quản.
Người miền Tây hiếu khách, hay mời khách ăn uống. Nhận lời một cách vui vẻ, và nhớ cảm ơn chủ nhà.
Lần tới về miền Tây, bạn thử dậy thật sớm một hôm để ra chợ nổi ăn sáng. Một tô hủ tiếu trên thuyền lúc bình minh sẽ là thứ bạn nhớ lâu nhất của chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Mùa nước nổi miền Tây vào tháng nào?
Thường vào khoảng mùa thu, khi nước từ thượng nguồn đổ về. Thời điểm và mức nước mỗi năm một khác, nên hỏi người địa phương gần ngày đi để chọn đúng lúc.
Đi chợ nổi giờ nào là đẹp nhất?
Sáng sớm lúc trời vừa sáng là lúc chợ đông nhất, giữa buổi sáng chợ đã thưa. Nên đặt thuyền từ tối hôm trước và đi từ lúc tờ mờ.
Lẩu mắm có khó ăn không?
Lẩu mắm có mùi mắm khá mạnh, người lần đầu có thể e ngại. Nhưng vị đậm đà và rất nhiều loại rau đi kèm làm nhiều người thích ngay sau vài miếng.
Cá lóc nướng trui ăn như thế nào?
Cạo bỏ lớp vảy cháy, lấy thịt cá cuốn với bánh tráng và rau sống, chấm nước mắm me hoặc mắm nêm.
Miền Tây mùa nào nhiều trái cây nhất?
Mùa trái cây rộ thường vào khoảng giữa năm, nhưng mỗi loại có mùa riêng. Hỏi người địa phương trước khi đi để biết vườn đang có trái gì.
